در اين آيه و در آيه « أفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جاءَهُمْ ما لَمْ يَأْتِ آباءَهُمُ الأَوَّلِينَ » « 1 » آن امتها را پدران كفار معاصر رسول خدا ( ص ) خوانده و اين مناسبتر و بهتر است . و بنا بر اين ، معناى آيه چنين مىشود : تو در باره بتپرستى قومت ترديد نداشته باش چه اينان نمىپرستند مگر همانهايى را كه آن امتهاى منقرض شده - كه پدران اينان حساب مىشوند - پرستش مىكردند ، و شكى نيست كه ما جز او كيفر اينان را بدون كم و زياد كف مشتشان خواهيم گذاشت هم چنان كه در باره آن امتها همين كار را كرديم . * ( « وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فِيه وَلَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِنْه مُرِيبٍ » ) * از آنجايى كه آيات مورد بحث سياقش سياق عبرت دادن به وسيله نقل داستان امتهاى نامبرده در سوره است و خود آن داستانها هم هر كدام در جاى خود به منظور عبرت گرفتن و متعظ شدن معاصرين آن جناب بوده ، و مقصود اين بوده كه اين مردم در رفتار خود و شرك ورزيدن و تكذيب آيات خدا و نسبت دادن به قرآن به اينكه افتراء بر خداست تجديد نظر نموده ( و كلاه خود را قاضى نموده ) به حق قضاوت كنند ، لذا در اين آيات هم كه باز براى عبرت دادن است متعرض مساله بتپرستى و تكذيب قرآن شده مىفرمايد : بتپرستى اينان مانند بتپرستى امتهاى گذشته و نياكان ايشان است ، همان عذابى كه به آنان رسيد به اينان نيز خواهد رسيد ، هم چنان كه اختلاف اينان در باره قرآن عينا مانند اختلاف امت موسى است در باره كتابى كه به ايشان نازل گرديد ، و خداوند به زودى در آنچه كه اينان اختلاف مىكنند حكم خواهد كرد . پس اينكه فرمود : * ( « وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فِيه » ) * اشاره است به اختلافى كه يهوديان بعد از موسى در باره تورات نمودند . و جمله * ( « وَلَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ » ) * مضمونى است كه خداوند به عبارات مختلفى آن را در كتاب مجيدش تكرار كرده ، و اين معنا را مىرساند كه اختلاف مردم در امر دنيا ، امرى است فطرى ( و قابل توجيه ) و ليكن اختلافشان در امر دين هيچ توجيهى جز طغيان و لجاجت ندارد ، چون همه اين اختلافها بعد از تمام شدن حجت است . مثلا در يك جا همين مضمون را آورده و مىفرمايد :

--> ( 1 ) آيا در اين گفتار تدبر نمىكنند ؟ يا چيزى سوى ايشان آمده كه سوى پدران گذشته ايشان نيامده . سوره مؤمنون ، آيه 68 .